Slim, Slimmer, Slimst
Inrichting van Nederland

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is per 1 juli 2017 verhuisd naar een flexibel rijkskantoor in het centrum van Den Haag. IenM gebruikt dit nieuwe pand samen met het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ), het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV). In het rijkskantoor maakt IenM met 2.000 fte gebruik van 1.400 werkplekken. Dit betekent dat wij daar op een andere manier (samen)werken. Met elkaar, met onze collega’s bij de andere ministeries én met onze stakeholders. Het nieuwe pand is duurzaam ingericht en ondersteunt ‘flexibel werken’.

Wilt u het ministerie van IenM binnenkort bezoeken?

U bent van harte welkom op ons nieuwe adres:

Rijnstraat 8, 2515 XP DEN HAAG

Anders werken

Het flexibele rijkskantoor aan de Rijnstraat biedt in totaal ruimte aan 6.000 fte, werkzaam bij vijf verschillende organisaties: de ministeries van Buitenlandse Zaken en IenM, IND, COA en DTenV. IenM (2.000 fte) beschikt in het nieuwe pand over 1.400 werkplekken. Hoe zien die werkplekken eruit?

Verschillende soorten plekken

Mail checken, vergaderen of een memo lezen. Elke werkdag kent verschillende activiteiten. Met die gedachte is de Rijnstraat ingericht: op basis van activiteiten zijn er verschillende soorten plekken. Die bevinden zich door het hele pand: van de lobby op de begane grond tot aan de daktuinen op de 16de verdieping. Op iedere plek in het gebouw kan gewerkt worden, overal zijn voorzieningen.

 

De tijd van de 'eigen bureaus’ is voorbij in de Rijnstraat. Omdat de activiteit de werkplek bepaalt, is er ruimte voor iedereen. Bijpraten met collega’s doen we op een ontmoetingsplek. Een half uurtje mail bijwerken, kan in een zitje op de gang. Willen IenM’ers bureauwerk doen, dan kunnen zij terecht op de verdiepingen 9 t/m 12, het voorkeursgebied van IenM.

Donné Slangen, directeur Gebieden en Projecten (DGRW) bij IenM, is blij met flexibel werken. ‘Soms zit ik achter een bureau, soms in een spreekkamer, op andere dagen werk ik vanuit Westraven in Utrecht. Fysiek lijkt het alsof ik er niet ben, maar ik vergader gewoon mee via Skype. Flexibel werken heeft nog een voordeel. Ik heb al mijn bestanden digitaal. Als bewindspersonen vragen om een rapport, heb ik dat met één druk op de knop. Je moet de voorzieningen voor je laten werken.'

Extremen en contrasten

Architect Ellen van Loon moest even nadenken voordat zij begon aan de renovatie van Rijnstraat 8. Het voormalige VROM-gebouw was immers met zorg ontworpen door een gewaardeerd collega: Jan Hoogstad. Toch nam ze de opdracht met beide handen aan.

‘Het is moeilijk iets met een gebouw te doen als de architect ervan nog leeft’, zegt Ellen van Loon van architectenbureau Office for Metropolitan Architecture (OMA). ‘Maar het pand, 100.000m2 groot, is voor architecten zo belangrijk, dat het ook een eer is om er je tanden in te zetten. Ik ben blij met de keuze voor hergebruik in plaats van volledige sloop.’

Jan Hoogstad (95) is steeds betrokken geweest bij de ontwerpprocedure. ‘Zijn’ serres en vides hielden stand, maar enkele van zijn inzichten sneuvelden. Ellen van Loon: ‘Jan ontwierp een naar binnen gekeerd pand.

In lijn met de opvattingen in die tijd dat veel uitzicht de concentratie op het werk zou verstoren. Het nieuwe ontwerp sluit aan bij ‘flexibel werken’. Hier staan juist ‘contact maken’, ‘verbinden’ en ‘transparantie’ centraal. Daarom is er veel glas in het pand. Het uitzicht vanaf de hogere verdiepingen is fantastisch. Nu vinden we dat juist inspirerend.’

Een pand ‘met beleving’, dat moet de Rijnstraat 8 volgens Van Loon zijn. Vandaar de sterke contrasten tussen zwart en wit, licht en donker. ‘Natuurlijk is zwart donker. Maar het is ook warm. Fletse kleuren roepen geen emotie op bij mensen. En daar ben ik als architect wél naar op zoek. Hoe gebruiken we dit gebouw tot het maximale in de meest extreme vorm? Want ook de hoogtes zijn extreem. Sommigen moeten daaraan wennen. En toch verrijken extremen en contrasten de beleving van mensen. Het is gewoon fijner om in een betekenisvol pand te werken.’

Duurzame ambities

Emmely de Kruijff is expert vastgoed en infrastructuur bij DG Vastgoed en Bedrijfsvoering Rijk en betrokken bij de renovatie van Rijnstraat 8 tot duurzaam en flexibel rijkskantoor.

‘De Rijnstraat is een toonaangevend rijkspand. Duurzaamheid moest een belangrijke rol spelen in het ontwerp’, vertelt De Kruijff. ‘Daarom hebben we bij de aanbesteding bijzondere eisen gesteld. De bouwconsortia konden punten scoren op een (lage) prijs, maar kwaliteit was meer punten waard. Spannend, want de aannemers hadden het onderdeel duurzaamheid ook minder ambitieus kunnen aanpakken. De duurzame ambities in alle inschrijvingen hebben ons echter positief verrast. PoortCentraal, met BAM, ISS en OMA, heeft de aanbesteding gewonnen.’
Omdat de Rijnstraat een rijkspand is, had IenM geen inspraak in de specifieke invulling

van duurzaamheid. ‘Wat we wel voor elkaar hebben gekregen is de pilot ‘fosfaat-terugwinning uit urine’. In de kelder staat een apparaat waarmee we fosfaat terugwinnen uit de ingezamelde urine. Daarnaast zet een vergistingsinstallatie keukenafval en fecaliën om naar biogas. En er zijn waterloze toiletten.’

Over de verlichting is Emmely de Kruijff ronduit enthousiast. ‘De led-verlichting is top of the bill en superzuinig met daglichtschakelaars en een afwezigheidsmelder. Een lege ruimte wordt niet verlicht.’ Naast de verlichting zijn ook de ventilatie en koeling duurzaam. ‘De serres zijn klimaatbufferzones, in de zomer koel en in de winter lekker warm. We wekken energie op met zonnepanelen en gebruiken bodemwarmte en biogas. Ook het tapijt is cradle to cradle en het meubilair is gemaakt van gerecycled materiaal. We hebben een label A-gebouw, met een flink aantal plusjes achter de A.’

Kunst ter versterking

‘Kunst moet de werkomgeving versterken’, zegt Philippien Noordam, kunsthistorica en kunstadviseur van de kunstcollectie van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Noordam heeft de Rijnstraat ingericht met kunst voor alle gebruikers, dus ook voor IenM.

Philippien Noordam: ‘Er is een gigantische kunstcollectie binnen de Rijksoverheid. Voor de Rijnstraat heb ik geput uit drie collecties. Er zijn ‘bruiklenen’ te zien van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een eigen collectie, waaruit we fotowerk laten zien. En het Rijksvastgoedbedrijf heeft twee werken ter beschikking gesteld. Onder leiding van Atelier Rijksbouwmeester zijn bovendien twee opdrachten gegeven op plekken die ook zichtbaar zijn voor de voorbijganger op straat.

Het internationaal congrescentrum op de

vierde verdieping kenmerkt zich door 17de en 19de eeuwse schilderkunst. ‘In de Grote Zaal voor internationale conferenties zijn in de wanden elementen verwerkt van een 19de eeuws schilderij van Mesdag. Schepen op het strand met vissersvrouwen. Zo ontstaat een nieuw en eigentijds panorama. Ook de aangrenzende lunchkamers zijn voorzien van 17de eeuwse kunst. In het internationale congrescentrum ontvangen we internationaal bezoek. Het is belangrijk iets van de rijke Nederlandse historie te laten zien.’

Toch koos Noordam ook voor hedendaagse werken in dit moderne pand. ‘In de daktuinen op de 16de verdieping staan beelden van Hesselius, Tajiri en Abramovic. Speciaal gerestaureerd en vanuit het depot nu weer zichtbaar. In zeker zin is kunst dus een duurzaam product. Dat de architectuur van de Rijnstraat zoveel ruimte biedt om grote kunstwerken museaal te tonen, is een regelrecht cadeau.’

Reageer

Abonneer

Colofon

Edities

Ik heb de volgende opmerking of suggestie voor IMagine:

Emailadres

Verstuur
Sluit

Ik abonneer mij graag op IMagine
Emailadres

Verstuur
Sluit

Het relatiemagazine IMagine is een uitgave van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Hoofd- en eindredactie:
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Ontwerp en realisatie:
Ontwerpwerk, Den Haag

Sluit

Bekijk editie 1 Bekijk editie 2 Bekijk editie 3 Bekijk editie 4 Bekijk editie 5 Bekijk editie 6 Bekijk editie 7 Bekijk editie 8 Bekijk editie 9 Bekijk editie 10 Bekijk editie 11

Sluit