In vogelvlucht

Noordwaard maakt ruimte voor de rivier

Nederland is goed beschermd tegen het water, maar dat is niet vanzelfsprekend. Vanuit het Deltaprogramma werken de Rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen daarom samen aan een nieuw Deltaplan. Het Ruimte voor de Rivier-project Noordwaard is een mooi voorbeeld van de vernieuwende, integrale wateraanpak.

Lees meer
Toekomstbestendig watermanagement

Bescherming tegen hoogwater en voldoende zoetwater van goede kwaliteit vraagt continue aandacht. Voor IenM is watermanagement dan ook een belangrijke publieke taak, die vraagt om een nauwe samenwerking met andere overheden, kennisinstellingen en marktpartijen. In het verleden hebben we altijd gereageerd op rampen, nu willen we een ramp voor zijn. Het aantal mensen en de economische waarde van wat we te beschermen hebben is in de afgelopen decennia aanzienlijk toegenomen. Tegelijkertijd daalt de bodem en regent het vaker en harder, waardoor de rivieren meer water moeten verwerken. Het werken aan water in Nederland is nooit af.

Ruimte voor de rivier
Nadat het rivierengebied in 1993 en 1995 dreigde te overstromen, werd een nieuwe aanpak in hoogwaterbescherming geïntroduceerd. Rivieren krijgen op meer dan 30 plekken langs Rijn, IJssel, Waal, Nederrijn en Lek meer ruimte. In dit bijzondere

programma, Ruimte voor de Rivier, werkt Rijkswaterstaat sámen met waterschappen, gemeenten en provincies aan de veiligheid van vier miljoen Nederlanders.

Ontpoldering van de Noordwaard
Een Ruimte voor de Rivier-project als de Noordwaard is een goed voorbeeld van de nieuwe delta-aanpak. Bijzonder aan dit project is dat een teveel aan water de polder mag instromen.
Dankzij de integrale en gebiedsgerichte aanpak wordt de polder een gebied dat ook geschikt is voor recreatie en natuurbeleving. Van de 2.000 hectare (polder)grond die de rivier terugkrijgt, blijft 600 hectare geschikt voor akkerbouw en 300 hectare voor veeteelt. Met de topografische kaart van 1905 als basis wordt het krekenstelsel bovendien in originele staat teruggebracht. Rijkswaterstaat, de gemeente Werkendam, Waterschap Rivierenland, de provincie Noord-Brabant, het bedrijfsleven en kennisinstellingen hebben de ruimte zo

heringericht, dat de inwoners van Gorinchem en Werkendam voortaan beter beschermd zijn tegen hoogwater.

Maatregel:
De Noordwaard wordt ontpolderd door de dijken aan de rivierzijde gedeeltelijk af te graven. Hierdoor kan water van de Nieuwe Merwede bij hoogwater via de Noordwaard sneller naar zee stromen.

Opbrengst:
Een aanzienlijke waterstanddaling van 30 centimeter bij Gorinchem en 60 centimeter ter hoogte van Werkendam.

Partners:
Ministeries van IenM en EZ, Rijkswaterstaat, provincie Noord-Brabant, gemeente Werkendam, Waterschap Rivierenland en aannemerscombinatie Noordwaard.

4 miljoen kubieke meter grond

‘In de Noordwaard verlagen we de dijk langs de Nieuwe Merwede en verleggen we deze landinwaarts. Ook maken we nieuwe in- en uitstroomopeningen in de rivier die het overtollige water bij een waterstand van +2 meter NAP kunnen afvoeren richting zee. Voor de aanleg van kades, dijken, terpen, wegen en voor bodemsanering is 4 miljoen kubieke meter grond nodig. Om de polder bereikbaar te houden, bouwt aannemerscombinatie Noordwaard een aantal tijdelijke loswallen. Door de afgegraven grond om te varen hoeven vrachtwagens niet constant het gebied te doorkruisen. Dit voorkomt onnodige hinder voor de bewoners.’

Jacco Zwemer
Projectmanager Rijkswaterstaat Ontpoldering Noordwaard

Vertrekken of blijven?

‘Voor de veiligheid van de inwoners van Gorinchem offeren 12 agrariërs en 25 particulieren hun grond op. De meeste agrariërs die weg moeten, vertrekken naar de Noordoostpolder, de nabij gelegen polder Jannezand, West-Brabant of Zeeland. Anderen, waaronder ikzelf, bouwen een nieuwe woning of bedrijf op een hoger gelegen terp. Voor veel buren heeft de ingreep in dit gebied grote gevolgen. Logisch, want in dit gebied wonen en werken soms al meerdere generaties. Ik hecht aan goede communicatie en in vertrouwen afspraken met elkaar maken. Inmiddels verloopt het contact met Rijkswaterstaat meestal soepel.’

Vic Gremmer
Voorzitter van de bewonersvereniging Bandijk

Geven en nemen

‘Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de veiligheid van bewoners in dit gebied. Hoewel de ontpoldering van de Noordwaard voor inwoners ingrijpend kan zijn, is overstroming van het gebied een gewenste situatie. Dat klinkt raar, maar door water hier de ruimte te geven blijft het op andere plekken veilig. Houden we dat voor ogen, dan weten we dat we allemaal iets moeten geven. Daar krijgen we wel mooie natuur voor terug.’

Carla Breuer
Burgemeester Werkendam

Elkaar versterken

‘Onze ingenieurs en die van Rijkswaterstaat werken samen aan langetermijnoplossingen. We zijn naar elkaar toe gegroeid, versterken elkaar en pakken samen meerdere problemen aan in één project. Daar ligt de winst voor de toekomst, ook wat duurzaamheid betreft. De Noordwaard krijgt 600 hectare natuurlijk groen. De kleisoorten die vrijkomen, gebruiken we opnieuw in het gebied zelf.’

Rene Cruijsen
Waterschap Rivierenland

Reageer

Abonneer

Colofon

Edities

Ik heb de volgende opmerking of suggestie voor IMagine:

Emailadres

Verstuur
Sluit

Ik abonneer mij graag op IMagine
Emailadres

Verstuur
Sluit

Het relatiemagazine IMagine is een uitgave van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Hoofd- en eindredactie:
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Bureau Karin de Lange, Den Haag

Ontwerp en realisatie:
Ontwerpwerk, Den Haag

Sluit

Bekijk editie 1 Bekijk editie 2 Bekijk editie 3 Bekijk editie 4 Bekijk editie 5 Bekijk editie 6 Bekijk editie 7 Bekijk editie 8 Bekijk editie 9 Bekijk editie 10 Bekijk editie 11

Sluit