Slim, Slimmer, Slimst
Innovaties die ons land verder brengen

Op naar de

circulaire economie

Van afval naar grondstof

Grondstoffen worden schaars en dus kostbaar. Afval verwerken is duur en belastend voor de omgeving. Daarom zetten we in Nederland al jaren in op hergebruik en recycling van overbodig geworden producten. Maar het kan nog een stap efficiënter. IenM streeft naar een circulaire economie, waarin je producten maakt en vooraf al bedenkt hoe je alle gebruikte materialen nuttig kunt blijven inzetten, in eenzelfde product of in een ander product. En dat zonder kwaliteitsverlies. Zo voorkom je dat er afval ontstaat en sluiten we de kringloop.

Innovatief

Tijdens de Innovatie-Estafette hebben de ministeries van IenM en EZ, kennisinstellingen en bedrijfsleven het startschot gegeven voor de ontwikkeling van het onderzoeks- en opleidingsprogramma Van Afval naar Grondstof (VANG). Het doel: de circulaire economie een stap dichterbij brengen, door de grondstoffenketen voor drie materiaalstromen (metaal, organische en kunststoffen) te sluiten.
De Green Deal Bioplastics uit GFT is één van de concrete producten van het programma. Het streven is GFT-afval zo te vergisten dat het kan dienen als grondstof voor de plasticindustrie.

GFT-afvalzakjes van GFT-afval

‘Ons afvalbedrijf Attero verwerkt elk jaar ruim 600.000 ton GFT-afval, wat overeenkomt met ca. 40% van het totale GFT-aanbod in Nederland. Een deel daarvan verwerken we in onze twee-fase vergister in Venlo. We werken nu aan een pilotinstallatie voor de productie van bioplastic uit GFT-afval. In lange tunnels wordt warm water over het GFT-afval gesproeid. Vluchtige vetzuren die oplossen in het water, worden onderin de tunnel opgevangen. Nu maken we daar nog biogas van, maar in de toekomst willen we daar bioplastic van maken. Dat werkt zo: de vetzuren worden ‘opgegeten’ door bacteriën, die er vervolgens PHA

(polyhydroxyalkanoaat) van maken; een biopolymeer.

PHA is een afbreekbaar bioplastic, dat je kunt gebruiken voor landbouwfolie voor de aspergeteelt, voor boodschappentassen, voor afvalzakjes, et cetera. Als deze plastics via het afval terugkomen bij Attero, zijn ze - onder de juiste omstandigheden en afhankelijk van het type verwerking – binnen 1 tot 3 maanden volkomen verteerd. Om PHA uit GFT te kunnen produceren, werken we intensief samen met de Technische Universiteit Delft en Paques, een innovatief bedrijf op

het gebied van biotechnologie. Zij ontwikkelen de technieken en fundamentele kennis voor dit proces. Het is echt een gezamenlijk innovatietraject.

Ons streven is er afvalzakken van te laten maken door Novamont. Die zakken kan de gemeente Venlo daarna aanbieden aan flatbewoners. Zij kunnen hun GFT-afval daar in weggooien en de gemeente haalt de volle zakken op. Wij verwerken dat weer tot nieuwe afvalzakken. Zo sluiten we de cirkel.’

Olaf Fennis,
Projectontwikkelaar ‘Waste to biobased’ bij Attero

Plantenpotten van zetmeel

Aaik Rodenburg van Rodenburg Biopolymers is al 15 jaar bezig om van aardappelzetmeel bioplastic te maken. Zo heeft hij plastic bloempotten ontwikkeld voor planten die volledig verteren wanneer je ze in de grond stopt. Bioplastic verschilt in eigenschappen niet veel van andere plastics. Het belangrijkste voordeel komt pas aan het licht als je er van af wilt: er blijft geen afval over.

‘Het bedrijf van mijn vader kocht aardappelafval op van de fritesindustrie en verkocht dat door als varkensvoer. Bij de productie van frites gaat 30 tot 40 procent van de grondstof verloren als afval:

schillen, afgekeurde aardappels en van de band gevallen frietjes. Maar toen kwam de varkenspest, en was er geen varkensvoer meer nodig. In die periode heb ik laten uitzoeken wat ik verder nog met aardappelafval kon doen. Na 10 jaar onderzoek en experimenteren produceren we nu bioplastic op basis van aardappelzetmeel.

Volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht besparen we 65% van de energie bij de productie van bioplastics, in vergelijking met andere plastics. Ook de CO2-besparing is dus aanzienlijk. En onze plastics zijn natuurlijk biologisch afbreekbaar.

De ontwikkeling van bioplastic heeft me veel geld gekost en tot op heden heb ik er weinig mee verdiend, maar het is een schitterend product en ik heb er altijd in geloofd. Op olie gebaseerd plastic dat wel 600 jaar mee kan, wordt gebruikt voor artikelen die maar een uur worden gebruikt.

Als ik zie dat ik zoiets idioots kan veranderen, dan wil ik dat gewoon ook doen. Zo ben ik, een beetje gek en zo eigenwijs als ik weet niet wat.’

Aaik Rodenburg,
oprichter van Rodenburg Biopolymers

Het kennishiaat dichten

Het hoofddoel van het Onderzoek- en Opleidingsprogramma Van Afval naar Grondstof is om door het stimuleren van innovatief onderzoek en kennisuitwisseling de transitie naar een circulaire economie te bevorderen.

IenM heeft de taak op zich genomen om andere partijen die bezig zijn met de circulaire economie bij elkaar te brengen, zodat we het proces kunnen versnellen. Zodat we innovaties kunnen omzetten in een concreet product. Zodat we bijvoorbeeld straks een alternatieve eiwitproductie hebben, of geen plastic tasjes gemaakt uit olie meer

hoeven te gebruiken, maar tasjes van bioplastics. De gouden driehoek: ‘overheid, bedrijfsleven en wetenschap' is de sleutel tot het succes! Er lopen op dit moment zo’n 40 innovatietrajecten en onderzoeken die op één of andere manier bezig zijn met het sluiten van de afvalketen en uitzoeken hoe aan afvalstoffen een positieve waarde toe te voegen. Wat wij als IenM doen is de verbanden leggen tussen verschillende innovaties: waar kunnen we kennis gezamenlijk opbouwen en delen en van elkaar leren? En ook nagaan waar onderzoekers behoefte aan hebben.


Daarom hebben we voortdurend contact met universiteiten en hogescholen. Zodat we ook opleidingen kunnen verrijken met de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van de circulaire economie.


Murk de Roos en Eli de Vries
Directie Duurzaamheid, ministerie van IenM

Kamerbrief invulling programma Van Afval naar Grondstof

Reageer

Abonneer

Colofon

Edities

Ik heb de volgende opmerking of suggestie voor IMagine:

E-mailadres

Verstuur
Sluit

Ik abonneer mij graag op IMagine
E-mailadres

Verstuur
Sluit

Het relatiemagazine IMagine is een uitgave van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Hoofd- en eindredactie:
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Ontwerp en realisatie:
Ontwerpwerk, Den Haag

Sluit

Bekijk editie 1 Bekijk editie 2 Bekijk editie 3 Bekijk editie 4 Bekijk editie 5 Bekijk editie 6 Bekijk editie 7 Bekijk editie 8 Bekijk editie 9 Bekijk editie 10 Bekijk editie 11

Sluit