Slim, Slimmer, Slimst
Inrichting van Nederland

Plastic zwerfafval opruimen, hergebruiken en – nog liever – voorkomen. Dat is het doel van het Ketenakkoord Kunststof Kringloop, onderdeel van het VANG-programma, voorloper van het rijksbrede programma Circulaire Economie. De overheid wil samen met bedrijven, kennisinstellingen en andere maatschappelijke partijen de plastic kringloop sluiten. Doel is niet alleen het milieu te sparen, maar ook kosten te besparen, bedrijvigheid te stimuleren en banen te creëren. Binnen én buiten Nederland. Het Ketenakkoord brengt partijen samen, stimuleert innovaties en vergroot het bewustzijn in de samenleving. Projecten zoals de Noordzee Ocean Cleanup, WasteBoards en Watertapkranen dragen hieraan concreet bij.

Het Ketenakkoord Kunststof Kringloop verbindt maatschappelijke initiatieven, bedrijven, kennisinstellingen en overheden met elkaar in een gezamenlijk traject. Zo’n 90 partijen zijn aangesloten. Samen verkennen zij hoe zij elkaars doelstellingen kunnen versterken.

‘Alle kleine stappen helpen’, vertelt Henny de Jong (beleidsmedewerker duurzaamheid, IenM), medeverantwoordelijk voor de uitwerking van dit Ketenakkoord. ‘Samen dragen we bij aan de oplossing van het totale probleem. Hoe kunnen we slimmer plastics inzamelen? Hoe verbeteren we de kwaliteit van recycling? En hoe ontwerp je artikelen en processen zodanig dat het later makkelijker is om plastic producten te recyclen? Bedrijven én burgers moeten expliciet om gerecycled materiaal gaan vragen. We laten zien dat plastic waarde heeft, dat we er ook als zodanig mee moeten omgaan, en het dus niet meer als ‘afval’ moeten zien.’

Arnoud Passenier (ketenregisseur duurzame innovaties, IenM) vult aan: ‘Tot nu boekt het Ketenakkoord al diverse resultaten. Er zijn guidelines ontwikkeld voor ontwerpers van kunststof producten. Partijen maakten samen al concrete gerecyclede kunststof producten met de juiste specificaties. Hierdoor worden nu in de hele wereld volledig gerecyclede bakken voor bagageafhandelingssystemen op luchthavens toegepast. Verder werken ketenpartijen momenteel acht nieuwe icoonprojecten uit.

De resultaten worden op 8 en 9 december 2016 gepresenteerd op de ‘EU Conference of Plastics’ in Rotterdam. Daar worden de issues besproken die ons weerhouden om de keten echt te sluiten. De oplossingen worden aangeboden aan de Europese Commissie, die deze input kan gebruiken voor de Europese ‘Strategy on Plastics’ (eind 2017), om zo een fundamentele verandering door te voeren op de Europese kunststofmarkt.’

The Ocean Cleanup, een initiatief van de 22-jarige Boyan Slat, voert – 23 kilometer uit de kust van Scheveningen – een test uit met een zuiveringsinstallatie voor plastic zwerfafval (plastic soup). Deze zomer werd het 100 meter lange prototype geplaatst, waarmee het op grote schaal mogelijk wordt plastic op te vissen uit onze zeeën en oceanen.

Het is de eerste keer dat een dergelijke proef in open wateren plaatsvindt. ‘Wat begon als een klein project is uitgegroeid tot een mega expeditie’, aldus Slat. Als middelbare scholier werd hij al gegrepen door het thema van de plastic soep. Zijn TEDx-talk, als 18-jarige, waarin hij aankondigde het plastic afval in onze zeeën en oceanen te willen aanpakken, maakte diepe indruk. In 2013 werd The Ocean Cleanup opgericht. Vandaag de dag werkt een team van meer dan 50 personen – met heel veel ketenpartners – hierin samen.

De opstelling in de Noordzee zal één jaar lang worden getest. Zo krijgt het prototype alle seizoenen, en dus ook de sterke getijden, mee. Slat: ‘De omstandigheden waarmee de opstelling hier in de Noordzee te maken krijgt, komen in nog geen honderd jaar voor in de Pacific.’ Sensoren meten of de bewegingen van de drijvende barrières zich net zo gedragen als vooraf is berekend en of ze bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden.

Volgens de plannen komt er in 2020 een plasticvanger van 100 kilometer lang te liggen in de Grote Oceaan tussen Californië en Hawaï. Hiermee zou, volgens Slat, ongeveer de helft van de plastic soep in dat deel van de oceaan kunnen worden opgeruimd.

Drie festivals werden deze zomer niet geteisterd door hopen plastic flessendoppen op het feestterrein. Daar werden namelijk alle doppen verzameld en in een mobiele bakkerij omgeturnd tot heuse skateboards, de zogenoemde WasteBoards. De tour langs de drie festivals was een actie van Pluk, de campagne van Duurzaam Doen.

Op elk festival kon je via Pluk een WasteBoard winnen mét handtekeningen van dj’s die op het festival draaiden. Het idee kwam van Marius Smit, ook bekend van de Plastic
Whale Foundation
.
‘Het idee komt eigenlijk uit het netwerk van Plastic Whale, waarmee ik plastic afval inzamel uit de Amsterdamse grachten voor hergebruik. In eerste instantie was ik sceptisch. Maar toen een prototype werd opgeleverd, raakte ik erg enthousiast. Dit is hét antwoord op het afvalprobleem waarmee veel festival-
organisatoren rondlopen, dacht ik.’

‘De mobiele bakkerij werd geplaatst in een zeecontainer en het festivalterrein opgereden. De doppen werden vervolgens verzameld, in een mal gelegd en in korte tijd ‘omgebakken’ tot een heus WasteBoard. Door de doppen in een bepaald motief te leggen, ontstaan prachtige patronen. Niet alleen cool om te zien, zo’n bord. Ook een prettige manier om bewustwording te kweken onder festival-
bezoekers, best een moeilijke doelgroep.’

De meer dan 700 jaarlijkse festivals, met 21 miljoen bezoekers, kunnen veel bijdragen aan het terugdringen van de milieubelasting. De Green Deal Afvalvrije Festivals, waar acht grote evenementen bij aansloten, draait om het voorkomen van (zwerf)afval, afvalscheiding en recycling op festivals.

Pluk lanceert, naast de WasteBoard-actie deze zomer, ook een nieuw platform. Onder de vlag van Duurzaam Doen wil Pluk hiermee mensen structureel verleiden tot duurzame(re) keuzes.

Niet alleen het opruimen van plastic afval, ook het voorkomen ervan staat centraal in het Ketenakkoord. Drinkwaterbedrijf Dunea is een van de partijen die op openbare plaatsen, waar geen drinkwater voorhanden is, tapkranen plaatst. Zo krijgen mens (en dier) toegang tot drinkwater én wordt CO2-uitstoot door productie en vervoer van nieuwe flesjes, voorkomen.

Onderzoeksbureau Pré vergeleek, in opdracht van de Consumentenbond, kraanwater en flessenwater op broeikasgassen. Hieruit bleek dat een liter bronwater in een petfles maar liefst 500 keer meer CO2-uitstoot veroorzaakt dan een liter kraanwater. Er valt dus veel CO2 te besparen als mensen niet langer flesjes water kopen (en vervolgens weggooien), maar recyclebare flesjes bij een watertappunt steeds opnieuw vullen met koel, lekker én gezond drinkwater.

Dat is een besparing die per tapkraan zomaar kan oplopen tot 5.000 kilo CO2 per jaar. De gemeente betaalt de tapkraan en een eenmalige aansluitbijdrage. Dunea plaatst vervolgens de kraan, verzorgt het onderhoud en verwijdert de tapkraan, voorafgaand aan de vorstperiode.

Dunea heeft al sinds jaar en dag openbare tapkranen staan op plaatsen waar in de directe omgeving geen drinkwater voorhanden is, zoals in de duinen. Als het aan Dunea ligt, hebben in 2016 alle achttien gemeeínten in haar voorzieningsgebied tenminste één openbare tapkraan op een strategische plek.

Reageer

Abonneer

Colofon

Edities

Ik heb de volgende opmerking of suggestie voor IMagine:

Emailadres

Verstuur
Sluit

Ik abonneer mij graag op IMagine
Emailadres

Verstuur
Sluit

Het relatiemagazine IMagine is een uitgave van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Hoofd- en eindredactie:
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Ontwerp en realisatie:
Ontwerpwerk, Den Haag

Sluit

Bekijk editie 1 Bekijk editie 2 Bekijk editie 3 Bekijk editie 4 Bekijk editie 5 Bekijk editie 6 Bekijk editie 7 Bekijk editie 8 Bekijk editie 9 Bekijk editie 10 Bekijk editie 11

Sluit